ANaarZ

Op de woensdagavonden vanaf 27 en op de donderdagmiddagen vanaf 28 november start de module ’Islamitische filosofie' Hiernaast zie je een oude islamitische afbeelding van Socrates. Huh? Wat betekent dat? Wat voor ideeën gaan schuil achter de vaak zo eenduidig geïnterpreteerde Islam? Is er binnen de islam zoiets als een wijsgerige traditie? Hoe verhoudt zich deze zich dan tot de westerse filosofie? 

We bezien we de Islamitische filosofie zoals zij vorm heeft gekregen in Arabië, Iran, Spanje en India. We beginnen bij de bron: vanuit de Koran en (voor velen een verrassing:) de Griekse filosofie om zo, gedurende 4 bijeenkomsten, een beeld te krijgen van wat 'Islamitische filosofie' kan inhouden. 

De eerste Islamitische filosoof (die we behandelen) is  al-Kindi (c. 801- c. 873). 

Hij zei: “Filosofie is de kennis van de dingen zoals ze werkelijk zijn, voorzover de mens dit kan kennen. Het doel van de filosoof is deze waarheid te kennen en binnen zijn praktische kennis zich in overeenstemming met die kennis te gedragen”. [...] “De filosoof moet deze kennis zien te verkrijgen onafhankelijk vanuit welke bron zij stamt, ook als zij van vreemde volkeren stamt en uit landen ver van ons vandaan. Want voor de waarheidszoeker is dit de hoogste waarde: geen waarheid mag worden weggemoffeld, geen vertegenwoordiger ervan genegeerd, want de waarheid verdrukt niet, maar verheft allen.”

1] Mekka: het Heilige Boek: maatstaf voor de filosofie 

Een algemene inleiding natuurlijk en dan over het begin van de Islam, de relatie tussen de islamitische geschiedenis en filosofie; over de andere grote bron en maatgever voor de falsafa: Aristoteles en over het centrale probleem: de verhouding tussen geloof en rede. We kijken terug naar de vorige module (westerse filosofie) en zullen zien hoe nauw de verwantschap is tussen de Islam en het klassieke christendom. Over soennieten en shi'ieten.

 2] Arabië en Iran: Klassieke Islamitische filosofie

 We maken kennis met 5 filosofen die de falsafa (islamitische filosofie) gevormd hebben. Al-Kindi: eerste 'filosoof van de Arabieren'. Al-Farabi: kreeg de titel 'de tweede meester' (na  Aristoteles). Avicenna: keerpunt in de falsafa. Averroes: jurist, arts en commentator van Aristoteles en: "een van de spirituele vaders van Europa." Ibn Arabi: grootste der wijsgerige Sufi-meesters en voorbeeld van een 'heilige'.

3] Spanje: Joodse, Christelijke en Islamitische filosofie in samenhang

 Dan komen we aan in Al-Andalus: het Middeleeuwse Spanje waar Joden, Moslims en Christenen een rijk van tolerantie opbouwden en zo een bijdrage leverden aan wat we nu wereldfilosofie noemen: een filosofie waarin kennisname van andere perspectieven op mens en wereld centraal staat.

 4] India: Scholastieke en mystieke filosofie in de islam 

We kijken naar latere ontwikkelingen van de islamitische tradities binnen India en naar een tweedeling in de falsafa: een rationalistische en een meer (tot zeer) mystieke tendens. Dit geeft aanleiding nader in te gaan op  de soefitraditie.


Aanbevolen literatuur:

Leezenberg, Michiel (2001) Islamitische filosofie, een geschiedenis ISBN 90-5460-046-2 Liefst tweede (met India een uitgebreidere) editie. ISBN 978-90-5460-1487. Mooi boek dat helder overzicht biedt.

UA-12723506-1